İlginizi Çekebilir
aşılama
  1. Ana Sayfa
  2. Zirai Bilgiler
  3. Toprakta Su Kaybı

Toprakta Su Kaybı

selective-closeup-shot-fallen-leaves-covered-dirt-water-puddles_181624-1620

Toprağa düşen ve toprakta tutulan suyun büyük bir kısmı çeşitli yollarla topraktan uzaklaşır.  Toprağa düşen yağışın ancak 1/3’ü bitkilere faydalı olabilir. Geriye kalan 2/3’ü ise gerek sıvı gerekse buhar olarak topraktan uzaklaşır. Bu yazımızda sizlere toprakta su kaybı hangi şekillerde olduğunu yazmaya çalıştık . . .

İyi Okumalar . . .

Toprakta su kaybı iki şekilde olmaktadır. Bunlar;

  • Su buharı şeklinde kayıp
  • Sıvı şeklinde kayıp

Topraktan Suyun Buhar Olarak Kaybı

Suyun topraktan buhar olarak kaybı iki şekilde olmaktadır. Bunlar;

  • Transprasyon
  • Evaporasyon (Toprak Yüzünden Buharlaşma)

Transprasyon

Suyun bitki yüzeyinden buharlaşmasıdır. Kökler vasıtasıyla bitki dokuları içine giren suyun büyük kısmı fizyolojik fonksiyonlarını tamamladıktan sonra bitkisel yüzeylerde bulunan gözenekler dışarı çıkarak buharlaşır.

Transprasyon aynı koşullar altında bazı bitkilerde diğerlerine kıyasla daha çabuk ve fazla olmaktadır. Bu durum stomatların sayısı, genişliği ve bulunduğu yer ile yaprak örtüsünün yapısı ve fazlalığı ile ilgilidir.

Toprak Verimliliğinin Transprasyon Üzerine Etkisi

Toprak bitki besin maddelerince zengin olduğu zaman bitkinin su tüketimi azalmakta ve transprasyon düşmektedir. Besin maddeleri suda çözünmüş halde kökten yapraklara taşınır.

Toprakta bitki gelişmesine uygun miktarda su bulunursa bitki bunu ekonomik şekilde kullanır. Fakat toprakta bitki ihtiyacından daha fazla su varsa bitki fazla su kullanır fakat çabuk büyümez. Su ihtiyacı yüksek olur.

Yabancı Otların Transprasyonu ve Yabancı Ot Mücadelesi

Yabancı otlar, özellikle vejetasyon mevsiminin başlangıcında aktif iseler genellikle kültür bitkilerinin gelişimini geriletirler. Yabancı otların diğer bitkilere etkisi iki yönden olur. Birincisi toprakta bitki besin maddelerini kullanmak ve ikincisi de topraktaki suyu kullanmak suretiyledir.

Yabancı ot mücadelesi toprakta bazı bitkilerin transprasyonlarının önlenmesiyle diğerlerine imkan sağlamak ve nemi bir dereceye kadar kontrol altına almak demektir.

Toprak Yüzeyinden Suyun Buharlaşması ( Evaporasyon )

Buharlaşma yolu topraktan uzaklaşan su miktarı çok fazladır. Buharlaşma ile topraktan su kaybı çeşitli faktörlerin etkisi altındadır. Bu faktörler;

  • Bağıl Nem

Havanın bağıl nemi azaldıkça buharlaşma artar.

  • Sıcaklık

Atmosferde sıcaklık derecesi yükseldikçe toprak yüzeyinden buharlaşma fazlalaşır. Bunda güneş ışığı en önemli rolü oynar.

  • Rüzgar

Kuru bir rüzgar estiği zaman atmosferde birikmiş su buharını alır götürür. Fazla kuru ve sıcak rüzgarlar gerek toprak yüzeyinden gerekse bitkilerden çok fazla su uçururlar.

  • Kapillarite

Toprağın üst kısmı ıslak olmadıkça buharlaşma fazla olmaz. Yağmur kısa süre için toprağın üst kısmını ıslatır. Kısa bir zaman sonra toprak yüzü kurur. Fakat bundan sonra toprağın altına geçmiş olan su kapillarite ile yukarı çıkarak buharlaşır.

Topraktan Suyun Sıvı Olarak Kaybı

Suyun topraktan sıvı olarak kaybı iki şekilde olmaktadır. Bu kayıplar;

  • Suyun yer çekimi kuvvetine tabi olarak profilden sızarak topraktan uzaklaşması
  • Fazla suyun eğime bağlı olarak toprak yüzeyinden akıp gitmesi

Sızarak Kaybolan Su

Sızan sular kurak bölgelerde fazla önemli değildir. Zira bu bölgelerde yağış nadiren toprağı taban suyuna kadar ıslatılabilirler. Fakat yağışlı bölgelerde sızma suretiyle su kaybı önem taşımaktadır. Yağışlı bölgelerde yağışın miktarına bağlı olarak toprak su ihtiyacı olarak doyma noktasına gelmektedir. Doyma noktasına gelen topraktaki fazla su topraktan sızarak kaybolmaktadır.

Sızan su topraktan çözünebilir tuzları yıkar. Topraktan bazı bitki besin elementlerinin kaybına sebep olur.

Drenajı zayıf topraklarda taban suyunun yükselerek drenaj probleminin ortaya çıkmasına sebep olur.

Toprak Yüzünden Akarak Kaybolan Su

Yağışların büyük bir kısmı yağışın miktarına bağlı olmaksızın bütün iklim bölgelerinde toprağın içine giremeyerek toprak yüzeyinden akar gider.  Suyun bu şekilde toprak yüzeyinden akıp gitmesi yalnız su kaybına sebep olmakla kalmayıp aynı zamanda önemli miktarlarda toprağı da birlikte taşır.

Önerilen Makale; Erozyon

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Ziraat Mühendisi & Sürdürülebilirlik Koordinatörü     Büyük adımların gayeleri, diğerlerinin ise istekleri vardır. . .

Yorum Yap