1. Ana Sayfa
  2. Tarla Bitkileri
  3. Şerbetçi Otu

Şerbetçi Otu

serbetci-otu-faydalari

Şerbetçi otu bir keyif bitkisidir. 1200 yılı aşkın bir süredir bira yapımında kullanılmaktadır. Biraya kazandırdığı acılık, koruyucu özelliği ve aroması ile bu içkinin önemli ham maddesini oluşturur. Kaliteli bira üretebilmek için kaliteli şerbetçi otu gerekir.

Şerbetçi otu dişi çiçekleri için üretilir. Dişi bitkilerin çiçekleri buğday başağına benzeyip, bir çiçek sapında yaklaşık 20-60 adet çiçek bulunur. Bu küçük dişi çiçeklerin meydana getirdiği topluluğa Kozalak adı verilir.

Şerbetçi otunun kalitesi ortaya koyan lupulin, reçineler ve yağlardan meydana gelmiştir. Acılık ve koruyucu özelliği reçineler, aromayı ise yağlar verir.

Şerbetçi otunun Kalitesini Etki Eden Faktörler

  • Reçineler (Kozalaktaki oranı %18 – 22)
  • Uçucu Yağlar (Lupulin bezeleri içinde üretilir. Kuru kozalağın %0,5-2,5’nı oluşturur.)
  • İklim
  • Gübreleme
  • Tohumlu Olup Olmaması
  • Hastalık ve Zararlılar
  • Hasat
  • Kurutma
  • Depolama

İklim İsteği

Şerbetçi otu pek çok yerde yetişebilmekte beraber serin, yağışlı ve kapalı iklimin hüküm sürdüğü bölgeleri sevmektedir. Bitki, sürgünden hasada kadar vejetasyon döneminde toplam 3000 oC sıcaklık ihtiyacı duyar.

Bitkide bulunan alfa asitleri miktarı yıldan yıla büyük farklılık gösterir.

THOMAS, alfa asit oranı üzerine üç dönem etkili olduğunu belirtmiştir. Araştırıcıya göre alfa asidi şubat ayındaki maksimum sıcaklık ile negatif bir ilişki göstermektedir. Haziran ve Ağustos aylarındaki güneşlenme süresi ve sıcaklık ile alfa asidi arasındaki pozitif bir ilişki bulunmuştur. Yağış ile alfa asit oranı arasında hiçbir ilişki bulunamamıştır.

24 Mayıs-21 Haziran dönemindeki sıcaklık şerbetçi otunun içerdiği alfa asidi oranını en yüksek etkide bulunmaktadır. Reçine bezelerinin sayısı bu dönemde belirlenmektedir. Her bir beze deki alfa asit miktarı sonraki dönemlerdeki hava şartlarına bağlıdır. Reçene bezelerinin az olması, maksimum düzeyde alfa asit oluşumunu sınırlandırmaktadır.

 Toprak İsteği

Şerbetçi otu, tesis edildiği tarlada uzun yıllar kalmaktadır. Bu bakımdan zengin toprakları sever. Şerbetçi otu yetiştiriciliğinin yapılacağı topraklar derin, topoğrafyası düzgün, taban ve allüvial olmalıdır. Bitki, serin ve yağışlı bölgelerde yetişmekle birlikte ağır, nemli ve taban suyu yüksek toprakları sevmez. Fakir ve yüzlek topraklarda şerbetçi otu için uygun değildir. Toprak pH’si 6,5-7 olmalıdır.

Ekim Nöbeti

Şerbetçi otu, plantasyonlar halinde yetiştirilen ve bir plantasyon tesis edildikten sonra en az 10-15 yıl devam etmesi gereken bir üründür. Bu bakımdan geniş bir ekim nöbeti uygulamasından söz etmek oldukça zordur.

Toprak işleme ve Tarla Hazırlığı

Şerbetçi otu, uzun yıllar aynı yeri işgal ettiğinden tesis edilmeden önce toprak işlemenin yapılması şarttır. Ön bitkiye göre anız bozma yapılabilir, sonbaharda toprak 30-35 cm derinlikte sürülerek kışa bırakılır. İlkbaharda dikimden toprak krizma yapılarak 40 cm derinlikte sürülüp alt üst edilerek karıklar hazırlanır.

Gübreleme

Şerbetçi otunda fazla kimyasal gübre kullanımı kaliteyi bozmaktadır. Yapılan bir araştırma sonucunda organik gübreler yalnız ve diğer kimyasal gübrelerle birlikte uygulanmıştır. Dekara 4 ton çiftlik gübresi uygulamasının 2,6 ve 8 ton/da uygulamalarından daha iyi sonuç verdiği belirlenmiştir.  4 ton/da çiftlik gübresi dekara 8 kg N, 6 kg P2O5 ve 9 kg da K2O ile verildiğinde en iyi sonuç alınmıştır.

Biracılıkta nitrat, sadece insan sağlığı yönünden değil, mayada zehir etkisi yapması ve fermantasyonu olumsuz yönde etkilemesinden dolayı önemlidir. Aşırı bulunması halinde biranın renginin ve tadının bozulmasına neden olur. Kimi araştırıcılara göre nitratın birlikte bulunması gerekli miktarı 25 mg/lt dir.

Dikim

Şerbetçi otu, çoğunlukla köklendirilmiş çeliklerle üretilir. Hazırlanan tarlaya sıra arası 1-1,5 m, sıra üzeri en az 1 mm olacak şekilde dikilir. Dikim yerine bitkinin sarılacağı hereklerin hazırlanması gerekir. Tavlı toprağa dikilen çelikler iyice bastırılarak sıkıştırılır. Sürgün veren bitkiler hereklere iplerle bağlanır.

 

Şerbetçi otu plantasyonları dikkatle gözlenerek, gerektiğinde çapa yapılmalıdır. Şerbetçi otu tarımında ilk yıllarda tarla temiz olması gerekir. Hemen her yıl ara çapası yapılmalıdır. Ara çapası el veya makine ile yapılabilir.

Yıllık yağışı 800-1200 mm olan bölgelerde sulanmadan yetiştirilebilir. Yağışı bu miktardan az olan bölgelerde en az 1-2 defa karık usulüyle sulanmalıdır. Sulamada göllenmeler den kaçınılmalıdır.

Hastalığı

Şerbetçi otu mozaik virüsü ile bulaşık çeşitlerinde verim önemli ölçüde düşmektedir.

Hasat

Kozalar olgunlaşıncaya kadar kapalı kalır. Olgunlaşan bitkilerin lupulin maddeleri kendi rengini kaybederek altın sarısı bir renk alır. Şerbetçi otunun biralık değerini tam anlamıyla kazanabilmesi olgunlaşmaya bağlıdır. Olgunlaşmamış bitkilerin aroması yoktur. Bu nedenle bitkini zamanında hasat edilmesi önemlidir.

Hasat zamanı kadar, şekli de kalite üzerine etkilidir. THOMSON ve NEVE makineli hasat sonucunda alfa asit oranının el ile yapılan hasada oranla %7-11 daha az olduğu belirtmektedir. Çünkü makineli hasat sırasında yapraklar kozaya karışmaktadır.

Kurutma

Hasat sırasında %75-80 su içeren kozaların hasadı izleyen 6 saat içinde kurutulması gerekir. Kurutma işlemi öve kurutmada uygulanan sıcaklık üzerine değişik araştırmalar yapılmıştır.

WATSON, 55-82 oC arasında yaptığı kurutmada, sıcaklık artıkça aroma kalitesinin düştüğünü ve 82 oC de yanık aroma oluştuğu belirtilmiştir.

TÜRKER, 10 saat süreyle yapılan kurutmada sıcaklığın 60 oC olduğunu 70 oC üzerine kesinlikle çıkılmaması gerektiğini bildirmektedir.

Kurutma sıcaklığının artışı, toplam uçucu yağın miktar ve rengini etkilemektedir. Yapılan analizler sonucunda 60 oC de kurutulduğunda açık sarı renkte, 64 oC de kahverengi olmaktadır. Fazla miktarda uçucu yağın istenmemesi dikkate alındığında, artan kurutma sıcaklığının uçucu yağ yönünden kaliteye olumlu etki yaptığı söylenebilir.

Depolama

Şerbetçi otu, kurutulduktan sonra uygun koşullarda depolanmalıdır. Aksi halde kalitesinde olumsuz büyük kayıplar oluşmaktadır.

SOMMER, araştırmasında bitki 0 oC ve 20  oC de 11 ay süreyle bekletilmiş ve yapılan analizler sonucunda 20 oC depolamada alfa asit oranı hızla azalarak 0 noktasına inmiştir. Toplam reçineler içindeki sert reçine payı %53’e çıkmıştır.

Önerilen Makale

Kahve Bitkisi

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Ziraat Mühendisi & Sürdürülebilirlik Koordinatörü     Büyük adımların gayeleri, diğerlerinin ise istekleri vardır. . .

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.

Yorumlar (0)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir