İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Tarla Bitkileri
  3. Sayısız Hastalığın Tedavisinde Kullanılan “Nane”

Sayısız Hastalığın Tedavisinde Kullanılan “Nane”

kuru-nane-3

Taze ve kurutulmuş şekillerde tüketilen ve yüzyıllardır insan sağlığına inanılmaz faydaları olan nane bitkisini sizlere anlatmaya çalıştık . . .

Kullanılan Kısımları

Nane kurutulmuş yaprakları ve toprak üstü aksamı kullanılan bir bitkidir. Kültürü yapılan bitkilerin ticareti yapılmaktadır. Nane bitkisinin en önemli olan kısmı ise uçucu yağıdır.

Nane Yayılışı

Mentha (Nane) türleri en eski tıbbi bitkiler olarak bilinmektedir. Nane çok eskiden beri Uzakdoğu ülkelerinde olduğu gibi, eski Mısır, Yunan ve Romalılar tarafından da bilinmekte ve tıbbi bitki olarak kullanılmakta idi. Japonlar 2000 yıldan beri “Mentholü tanımakta ve ilaç olarak kullanmaktadırlar.

Etken Maddeleri ve Kullanım Amaçları

Özellikle yaprakları başta olmak üzere nane tüm organlarında uçucu yağ içermektedir. Yapraklarında uçucu yağ oranı %1.2-2.5 arasındadır. Uçucu yağın ana komponentlerini Menthol ve Menthon oluşturmaktadır. Menthol oranı %50’ye kadar, Menthon oranı %40’a kadar çıkabilir. Sözü edilen maddelerin miktarı ve kompozisyonları köken, hasat zamanı, yetiştirildiği iklim ve toprak koşullarına göre değişim gösterir.

Nanenin tıbbi yönden iştah açıcı, hazım düzenleyici, gaz giderici, kramp çözücü, safra atıcı, özellikleri bulunmaktadır. İçerdiği tanenlerin yardımıyla mide-bağırsak enfeksiyonlarının tedavisinde olumlu etkisi bilinmektedir. Soğuk algınlığına karşı da kullanılmaktadır.

Uçucu yağın büyük bir kısmını da kozmetik ve gıda sanayinde kullanılmaktadır. İyi bir nane uçucu yağı en az %40 Menthol ve %18-25 arasında Menthon içermeli, Menthofuran ve Pulegon oranı minimum düzeyde bulunmalıdır. Nane uçucu yağının en büyük kısmı A.B.D.’de elde edilmektedir.

Botanik Özellikleri

Esas nane olarak isimlendirdiğimiz Mentha piperita‘ya ilk defa 1721 yılında İngiltere’de bir Mentha spicata tarlasında rastlanmıştır. Mentha piperita, Mentha spicata ile Mentha aquatica’nın doğal yoldan melezlenmesiyle meydana gelmiştir. Bu nedenle üretimi sadece vejetatif yolla yapılır. Nane bitkisi toprak altında yüzeye yakın bölgelerde kökler oluşturup toprak üstü ve altında stolonlar meydana getirmektedir. Normal koşullarda 40-70, çok iyi koşullarda 100 cm boylanır. Dallanan dört köşeli sap genellikle çıplak olup, bazı kökenlerde kırmızı renklidir.

Yapraklar saplı olup uzun yumurta veya mızrak şeklindedir ve en çok 9 cm uzunluğundadır. Yaprak damarları genelllikle koyu eflatun olup, yaprak kenarları dişlidir. Yapraklar çıplak veya hafif tüylüdür. Nane çok yıllık bir bitki olup, sonbaharda genellikle ölür ve ilkbaharda yeniden sürer. Fakat tarımı genellikle 1 en fazla 3 yıllık olarak yapılmaktadır.

Uzun gün bitkisidir. Kısa gün koşullarında daha çok stolon oluşturur. Çiçek pembe veya leylak rengi olup dal uçlarında başak oluştururlar. Nane tohumlarının üretim açısından hiç bir ekonomik önemi olmayıp, tohumla üretimde çok sayıda karışık formlar elde edilmektedir. Ayrıca bir çok çeşitte sterildir.

 

Nane Tarımı

İklim ve Toprak istekleri

Organik madde oranı yüksek, hafif kumlu-tınlı topraklarda, sıcak ve rüzgar almayan, güneşli, en fazla yarı gölge yerlerde iyi yetişmektedir. Kurak ve su tutan yerler ile çok otlu tarlalar uygun değildir.

Gübreleme

Yeşil aksamı tüketilen sebzelerde olduğu gibi nane azotlu gübreyi çok sever. Bol miktarda organik gübre ister. Nane üretimi için dikime başlamadan önce 5-6 ton/da çiftlik gübresi verilmelidir.

Üretim sezonunda ise toprak yapısına göre dekara ortalama 10-15 kg N, 8-10 kg P2O5 ve 10-12 kg K2O verilmelidir.

Azotlu gübrenin yarısı, fosfor ve potasyumlu gübrelerin tamamı ilk tesis  sırasında, azotlu gübrenin kalan ikinci yarısı ise ilk biçimden sonra verilir.

Üretimi

Bir melez olduğu için üretimi sadece vejetatif olarak *stolonlarla veya koltuk sürgünleri kullanılarak yapılır. Tohumla üretim söz konusu değildir.

 

  1. Stolonlarla üretim

Stolonlar Sonbaharda Eylül ortası ile Ekim ayı başına kadar olan süre içerisinde mevcut tarım alanlarındaki bitkiler sökülerek ve 15-20 cm uzunluğunda kesilerek elde edilir. Stolonlarda en az bir, daha iyisi 3-4 gözün bulunması gerekmektedir.

Kesilen stolonlar sonbaharda Ekim ayı ortasında veya mütakip ilkbaharda 10 cm derinliğinde açılan karıklara 50-62 cm. sıra arası mesafelerle sıra üzerinde uçlar birbirine değecek şekilde aralıksız yerleştirilerek üzeri toprak ile kapatılır ve toprakla temasın sağlanması için bir merdane çekilir. Toprak altındaki beyaz renkli stolonlar, toprak üstündeki yeşil renkli stolonlardan daha iyi köklenmektedir. Genelde sonbahar dikimleri daha iyi sonuçlar vermiştir. Özellikle ilkbahar dikimlerinde geç kalınmaması gerekmektedir.

  1. Koltuk sürgünleri ile üretim

Köklendirilmiş koltuk sürgünleri sonbaharda Ekim ayı başına kadar veya ilkbaharda (Nisan ayından itibaren) 50X30 veya 60X40 cm aralıklarla dikilir. Koltuk sürgünleride stolonlarda olduğu gibi mevcut Mentha tarım alanlarından veya seralarda yetiştirilen anaçlardan elde edilir. Nane dikiminden sonra tarla 1-2 yıl kullanılıp, daha sonra yeniden dikim yapılır. Nane tarlası tırmık geçirerek, mekanik çapa veya elle yabancı otlar çekilerek temiz tutulmaya çalışılır. Tarla özellikle ayrık gibi rizomlu yabancı otlardan arındırılmalıdır. Tarla da bitkiler sürmeden önce ve bitkiler geliştikten sonra herbisitlerle ilaçlanabilir.

Nane Hasat ve Verim

Nanede ilk hasat en geç çiçek tomurcuklarının görülmesi veya çiçeklenme başlangıcında bitki belli bir yüksekliğe geldiği ve yaprak oluşturduğunda yapılır. Bu duruma genelde Temmuz ortalarında ulaşılır. Daha sonra 2. ve hatta 3. bir biçimde en geç eylül ortalarında yapılabilmektedir. Biçimler elle veya çim biçme makinası ile yapılabilmektedir. Nanenin kurutulması maks. 42 0C’de yapılır. Özel bantlı kurutma makinaları bulunmaktadır. Bitkilerde kurutulduktan sonra nem oranı %8 olmalıdır. Kuruma oranı 7-8: 1’dir.

Verim nanede ekolojik koşullar, özellikle de ilk biçimden sonraki hava durumuna bağlı olarak yıldan yıla çok değişmektedir. Taze herba verimler: 3-5 t/da arasındadır. Naneden 1.7-3 t/da taze yaprak verimi ve 250-500 kg/da kuru yaprak verimi alınabilmektedir.

Faydaları

Hazımsızlığı giderir

Nane hemen hemen tüm sindirim sorunlarınız için harikalar yaratabilir. İçindeki aktif yağ olan mentol, hazımsızlığı gidermeye ayrıca mideyi rahatlatmaya yardımcı olan antiseptik ve antibakteriyel özelliklere sahiptir.

Astımı rahatlatır

Astım hastalarına nane tüketimi yatıştırıcı bir etki getirmesiyle ilişkilendirilmiştir. Nane, iltihap önleyici özelliklere sahiptir. İyi bir gevşeticidir ve tıkanıklığı giderir. Bununla birlikte, dozunuzu çok fazla aşmadığınız dan emin olun, aksi takdirde solunum kanallarını tahriş edebilir.

Soğuk algınlığına iyi gelir

Nanenin, burun, boğaz, bronşlar ve akciğerlerin tıkanıklığını temizlediği bilinmektedir. Bunun yanı sıra nanenin anti-enflamatuar özellikleri de solunum kanallarında kronik öksürüğün neden olduğu tahrişi hafifletir.

Baş ağrısı

Adaptojenik bir bitkidir bu yüzden nane de baş ağrısını iyileştirmeye yardımcı olabilir. Güçlü ve ferahlatıcı nane aroması baş ağrısını hafifletebilir. Nane balsamları veya nane yağı burun ve alın üzerine sürüldüğünde baş ağrıları ve mide bulantısını iyileştirmede etkilidir.

Alerjiler için nane

Bilim adamlarının sinir bozucu mevsimsel alerjileri konusunda insanlara yardım etmede oldukça etkili olduğunu buldukları rosmarinik asit olarak bilinen bir bileşikle doludur. Rosmarinik asit, iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olur ve bu nedenle tıkanıklık, hapşırma ve diğer alerji semptomları ile mücadelede etkilidir.

Sindirime yardımcı

Harika bir iştah açıcı veya damak temizleyicidir. Bitkinin aroması, ağzınızdaki tükürük bezlerini ve ayrıca sindirim enzimlerini salgılayan bezleri aktive etmeye yardımcı olarak sindirimi kolaylaştırır. Ayrıca irritabl barsak sendromunun (IBS) semptomlarını hafifletmek için güçlü bir ilaçtır. 2013 yılında yapılan bir çalışma, nane içindeki mentolün ishali giderebileceğini göstermiştir.

Emziren anneler

Nane yağının emzirmeye sıklıkla eşlik eden meme ucu çatlaklarını ve ağrılarını azaltmaya yardımcı olduğunu göstermiştir.

Ağız bakımı

Yapraklarının antiseptik özellikleri nefesinizi anında temizlemeye yardımcı olur. Ayrıca genel ağız bakımı için harikalar yaratan nane, ağız içinde bakteri üremesini engeller ve dişlerdeki plak birikimini temizler. Piyasadaki pek çok diş macununun da nane bazlı olmasının nedeni budur.

Depresyonu önler

Vücutta enerji artışı sağlayan oldukça aromatik bir doğal uyarıcıdır. Depresyon ve bitkinliği gidermek için nane yağını vücudunuza uygulayabilir veya buhar şeklinde soluyabilirsiniz.

https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nanenin-faydalari-nelerdir-nanenin-besin-degerleri-ve-vucuda-yararlari-szcu8/

Önerilen Makale ;  Çay Yetiştiriciliği

*Stolon ; Toprak yüzeyinde uzanan ve boğumlardan köklenerek yeni bitkiler veren sürünücü gövdedir.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Ziraat Mühendisi & Sürdürülebilirlik Koordinatörü     Büyük adımların gayeleri, diğerlerinin ise istekleri vardır. . .

Yorum Yap