İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Tarla Bitkileri
  3. Patates Yetiştiriciliği

Patates Yetiştiriciliği

raw_ekonomi-bakani-zeybekci-acikladi-suriyeden-patates-ithal-ettik_391195032

Dünya nüfusunun üç önemli karbonhidrat kaynağından biri olan patates kutuplar dışında her yerde yetiştirilmektedir. Patates başlıca insan gıdası, kısmen hayvan yemi ve önemli ölçüde de sanayi ham maddesi olarak kullanmaktadır. Bu yazımızda sizlere patates yetiştiriciliği konusunu anlattık . . .

İklim istekleri

Yumrusunda ki su oranının yüksek olması nedeniyle patates düşük sıcaklık dercesine hassastır. Yumrular  0°C altında zarar görmeye başlar.

Patates yumrusu 4 °C üstündeki sıcaklıklarda sürmeye başlasa da toprak sıcaklığı 7 °C ulaşmadan dikim yapılmaz. Sürgün gelişme devresinde 20-25 °C, yumru gelişme devresinde ise 15-20 °C arasında sıcaklık uygundur.

Patatesin bir yetiştirme mevsimi içinde ihtiyaç duyduğu toplam sıcaklık miktarı çeşitlere ve yetiştirme süresine göre değişmekle birlikte erkenci çeşitlerde 1600 °C, geçci çeşitler ise 2800-3000 °C dir.

Su İsteği

Yumru gelişme devresinde patatesin su ihtiyacı fazladır. Yetiştirme periyodu içerisinde su ihtiyacı yaklaşık olarak 400 mm en 200-300 mm’dir. Köklerin çoğu 30-65 cm derinlikte olduğu için patates, sık ve hafif yağışlardan veya sulamalardan hoşlanır.

Toprak İsteği

Patates nispeten hafif, kabarmış, havadar ve iyi ısınabilen topraklarda yetişir. Killi topraklarda iyi verim alınabilirse de yumru büyümesinde kısıtlayıcı olması, şekilsiz yumrular meydana gelmesi ve hasadı güçleştirmesi bakımından bu topraklar tercih edilmezler.

Alkali topraklarda bilhassa uyuz hastalıklarının etkisinin artması nedeniyle asit reaksiyonlu topraklara iyi uyum göstermektedir.4,5-5 ph ya sahip topraklar uygun olmaktadır.

Gübreleme

Patates yetiştiriciliği için gübreleme önemlidir. Topraktan fazla miktarda potasyum kaldıran bitkidir. Yumru tarafından alınan K miktarı azotun 1,5 fosforun ise 4-5 katı kadardır.

İyi bir verim için yeterli azota ihtiyaç duyan patates azotu iyi değerlendirebilen bitkidir. Azot nişasta teşekkülü için şarttır. Ayrıca yumru büyüklüğünü ve ağırlığını da artırmaktadır.

Fosfor, yumru sayısını artırması yanında yumru özgül ağırlığını ve nişasta oranını arttırması nedeniyle patatesle önemlidir. Ayrıca olgunlaşmayı hızlandırır., yumruların dayanıklılığını artırır.

Potasyum, büyük oranını arttırma, yumru et rengindeki kararmayı azaltma suretiyle ürünün değerini arttırıcı etkiye sahiptir.

Münavebe

Patates, hastalık ve zararlıların çoğalması ve toprak verimliliğinin azalması nedeniyle arka arkaya yetiştirilmesi mahzurlu olan bir bitkidir. Aynı tarlaya 3-4 yıl arayla patates dikilmesi normal aralamadır.

İyi   gübrelenen ve çapalanan patates, pek çok ürün için iyi bir ön bitkidir. Patates genel olarak şeker pancarı, ayçiçeği, soya ve gibi yazlık ürünler için iyi bir ön bitkidir.

Baklagillerden sonra yetiştirilen patatesten en iyi verim almaktadır. Suyun problem olmadığı yerlerde zamanında toprağa gömülen yeşil gübre bitkilerden sonra yetiştirilen patatesin verimi de iyidir. Kuru tarım yapılan bölgelerde patates nadas veya bir baklagil bitkisinden sonra yetiştirilmektedir.

Toprak Hazırlığı

Patates yetiştiriliği yapılan tarla toprağının iyi hazırlanması gerekmektedir. Önce hafif bir sürümle ot tohumları çimlendirilir. Daha sonra kış öncesi yapılan derin sürümle bu otlar öldürülür. Kışı fazla yağışlı bölgelerde derin sürüm ilkbahara bırakılır. İlkbaharda toprak oturmuş ise kazayağı ile işlendikten sonra düzeltilerek dikime hazır hale getirilir.

Patates Dikimi

Patates çoğaltma materyali yumrulardır. Bir dekar araziye dikmek için 200-300 kg tohumluk gerekmektedir. Dikimden önce yumruların büyüklüklerine göre sınıflandırmak bitkilerin daha üniform olmasını sağlamaktadır. Bu amaçla 50-60 gr ağırlığında yumrular idealdir. Daha büyük yumrular ise kesim işlemi uygulanır. Ancak bu işlem hassas olup, dikkatlice yapılmalı, sterilizasyona dikkat edilmeli ve uygun şartlar oluşturulmalıdır. Tohumluk olarak iri yumruların kullanımı tohumluk miktarını artıracağı gibi, meydana gelen fazla sürgün nedeniyle ürün içinde küçük yumru oranın artmasına neden olacaktır.

Patates ocak usulü veya sıraya dikilmelidir. Markör veya özel araçlarla tarlanın iki yönlü işaretlenmesi sonucu elde edilen ocak yerlerine çukur açılıp yumrular bırakılır. İyi bir verim için dekarda 4-5 bin ocak bulunmalıdır. Bu amaçla 50*40 cm, 60*40 cm, 60*30 cm aralıklı ocaklar kullanılır.

Mekanizasyon ile bakım işlemleri yapıldığı durumlarda ocak sıraları arasındaki mesafe 60 cm’nin altında olmamalı, 70-90 cm’ye çıkarılmamalıdır.

Patateste sıraya dikim, pulluk arkasına belli aralıklarla tohum bırakmak suretiyle veya özel mibzerle yapılabilir. Bu amaçla 60-80 cm sıra aralığı ve 30-40 cm sıra üzeri mesafesi uygulanır. Bu iş 20 cm olan pulluk aralarında 3 veya 4 pulluk izinden yalnızca birine dikim yapmak suretiyle gerçekleştirilir.

Dikim normalde 4-5 cm derinliğe yapılırsa da hafif veya tavı kaçmış topraklarda 8 cm derine kadar inilebilir.

Patates Dikimi Öncesi Sıra Oluşturma

Bakım İşlemleri

Çapalama

Çapalamanın amacı yabancı otlarla mücadele ve toprağın havalanmasını sağlamak tır. İlk çapa bitkiler 3-4 yapraklı iken yapılır. Bu çapa çok dikkatli ve yüzlek yapılır. 15-20 gün sonra ikinci çapa yapılır. Bitkiler gelişim sıra arası kapanana kadar bu çapalama yinelenir.

Boğaza doldurma

Patates yetiştiriciliği için boğaz doldurma özel bir öneme sahiptir. Bu işlemde sıralar arasındaki toprak sıralardaki bitkilere doğru çekilerek bitkilerin dallandıkları kısma kadar olan bölgeleri yükseltilir.

Boğaz doldurma dışarıda teşekkül eden yumruların güneşten zarar görmesini engeller, rutubetten daha iyi faydalanmasını sağlar, makinalı hasadı kolaylaştırır, yumruları don tehlikesinden korur ve nihayet sıra aralarında meydana getirilen oluklar (karık) ile de sulamayı kolaylaştırılır.

Sulama

Patates yetiştiriciliği için  çiçeklenme dönemi sulama için kritik periyodun başlangıcını teşkil etmektedir. Bu dönemde bitki susuzluk çekerse çiçeklenme teşvik edilir. Yumru gelişmesi gecikir. Meydana gelen kuraklık yumru satısını azaltır.

Derin köklü bir bitki olmayan patateste yumru teşekkürü toprağın üst kısımlarında cereyan ettiğinden toprak suyun belli bir seviyenin altına düşmemesi gerekir. Bu durum sık fakat hafif sulamalar yapılmasıyla sağlanmaktadır. Sulama sayısı 3-7 arasında değişebilir.

Hasat

Patateste hasat zamanının geldiği yaprak ve sapların sararıp kuruduğu, yumruların normal büyüklüğü alarak bitkiden kolayca ayrıldığı ve kabuğun kalınlaşıp sertleştiğinden anlaşılır.

Patates hasadında çok dikkat olmak gerekir. Yumrular kesilip zedelenmemeli, toprakta yumru bırakılmamalıdır. Söküm sırasında toprak yaş olmamalı, tavında bulunmalıdır.

Patates hasadı değişik şekilde yapılır. Bel, çatal ya da çapa ile patatesle sökülüp el ile toplanır. Pullukla sökülüp el ile bitkiden ayrılarak toplanır. Tek veya çift sırayı söküp bitkiden ayıran makineler ile de hasat yapılır.

Hasattan sonra yumrular ıslak ise gölgede kurutulur. Hasta, çürük ve kabuğu soyunmuş olanları ayıklanır.

Depolama

Patates fazla miktarda su ihtiva eden bir ürün olduğundan iyi bir şekilde depolanmaz sa çok zarar uğrar. Yumrular çürür, pörsür, filiz verir ve değerini kaybeder.

Yumrular en iyi şekilde; olgun, zedelenmemiş ve temiz olarak 3-4°C sıcaklık , %85-90 nisbi nem ve solunum sonucu meydana gelen karbondioksit , su ve ısıyı uzaklaştırıp oksijen sağlamak için havalandırma tertibatı iyi olan özel koruma depolarında saklanabilir.

,

Önerilen Makale

Mercimek Yetiştiriciliği

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Ziraat Mühendisi & Sürdürülebilirlik Koordinatörü     Büyük adımların gayeleri, diğerlerinin ise istekleri vardır. . .

Yorum Yap

Yorumlar (0)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir