İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bahçe Bitkileri
  3. Kivi Yetiştiriciliği

Kivi Yetiştiriciliği

kivi-sulama

Bu yazımızda sizlere faydası saymakla bitmeyen kivinin yetiştiriciliği hakkında bilgi vereceğiz. Kivi Yetiştiriciliği hakkında bilinmesi gereken her yazımızda mevcuttur. İyi okumalar dileriz…

Faydası saymakla bitmeyen kivinin, az bilinse de C vitamini deposu olduğu kanıtlanmıştır. C vitamini kaynağı denilince akla turunçgillerin gelmesi kivinin yanında yanlış olur. Bir adet kivi 4-5 adet turunçgilden daha fazla c vitamini içerir. C vitamini haricinde A vitamini B1, B2 vitaminleri, fosfor, kalsiyum, demir gibi mineraller, proteinler içerir. Magnezyum ve potasyum oranı yüksektir. Peki sağlık için önemli olan bu meyvenin yetiştiriciliği nasıl sorusuna birlikte cevap bulalım.

Kivinin anavatanı Çin olup Akdeniz Ülkelerinde yaygınlık gösterir. Ülkemiz de 1988 yıllarında Bakanlığın öncülük ederek getirilerek Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde uyum sağlanarak bahçe tesisleri kurulmuştur.

Ülkemizde ki bölgeler arasında Karadeniz ve Marmara bölgelerinde ekonomik anlamda yetiştiriciliği daha çok uyum sağlamıştır. En çok üretim Yalova da olup bunu ise Karadeniz bölgesinde Ordu takip etmektedir.

Kivi Yetiştiriciliği

Kivi Yetiştiriciliği

Toprak yapısı ve Kök sistemi

Toprak yapısında yetiştiriciliği bakımından asitli topraklar tercih edilir. Kivi yetiştiriciliğinde toprak pH sı 5,5 ile 7,0 arasında olması gerekir. En iyi sonuçlar 6,0 ile 6,5 arasında kanıtlanmıştır. Toprak olarak derin, süzek ve havadar topraklar tercih edilmelidir. Taban suyu ve kil oranı yüksek topraklarda yetiştiricilik olumsuz yönde etkilenir. Sebebi ise saçak kök oluşumu engellenir. Kivinin kökleri saçak ve yüzlek kök sistemine sahiptir. Köklerin yapısını geliştirebilmek için organik maddece zengin topraklar tercih edilmelidir. Düzenli gübreleme yapılmalıdır.

Bahçe tesisi ve dikim

Büyüme ve gelişme dönemi boyunca bir kivi bitkisinin sürgün uzunluğu 4-5 m‘e, bir bitkinin toplam alanı 50 m ‘e, ulaşabilmekte ve toplam yaprak sayısı 2000 üzerine çıkabilmektedir. Bu faktörlere bağlı olarak kiviler sıra arası ve sıra üzeri itibariyle 3.5×5 – 4×5 – 4.5×5 – 5×5 – 5×6 -5×7 – 6×7 – 7×7 m gibi mesafelerle dikilebilir.

Dikim zamanı bölgenin iklim özelliklerine bağlı olarak ilkbahar ya da sonbahar olabilir. Don riski taşıyan bölgelerde ilkbahar dikimi tercih edilmelidir. Erken verime yatmayı temin edeceğinden dikimin iki yaşındaki fidanlarla yapılmasında fayda vardır. Fidanların kök ve gövde sistemlerinin iyi gelişmiş ve odunlaşmış olmasına dikkat edilmeli hastalık ve zararlı belirtisi gösteren fidanlar satın alınmamalıdır. Çelikle üretilmiş iyi bir fidanın gövde uzunluğu ise 25-35 cm olmalı çepeçevre bol saçaklı canlı sarımsı görünümde köklere sahip bulunmalıdır. Dikimde dikkat edilecek önemli bir diğer husus da dişi ve erkek bitkilerin bahçede ki oranı ve dağılımıdır. Oransal olarak 6 yada 8 dişi bitkiye bir erkek bitki kullanılmalı ve dikim şekline bağlı olarak erkek bitkiler dişi bitkilerin arasına dağıtılmalıdır. Kivilerde dikim derinliği 30-40 cm olması gerekmektedir. Fidanın kök boğazı etrafına toprak yığarak kümbet oluşturmak; fidan gövdesini aşırı sıcak ve soğuktan korumak ve su birikimini önlemek bakımından önem taşımaktadır. Dikimden sonra köklerle toprağın temasının tam olarak sağlanması için öncelikle toprağın bastırılması ve daha sonra da can suyunun verilmesi unutulmamalıdır.

Gövde

Gövde, sarılıcı ve odunsudur. Sürgün gelişimi çok olduğundan bitki kendi ağırlığını taşıyamamaktadır. Bu nedenle kivi yetiştiriciliği yapılacak yerlerde gövde yardımcı olmak için destekler kurulmalıdır. Kivi gövdeleri ilk 3 yaşına kadar zayıf ve kırılgandır.

Bu destek sistemi ve malzeme teli bağcılıkta kullanılan destek sistemine oldukça benzemektedir. Direkler ağaç, beton veya demirden olabilir. Destek sistemi sağlam, dayanıklı ve ucuz olmalıdır. Beton direkler 8X10 veya 10X10 cm kesitinde olabilir. Boyları ise 2.25-3.00 m arasında olabilir. Ağaç ve beton direkler toprağa 50-60cm derinliğinde çakılmış ve gömülmüş olmalıdır.

Bir bitkinin 30-50kg (300-500) adet meyve taşıyacağı düşünüldüğünde tel sistemini sağlam olması önemlidir. Kol üzerinde 50cm aralıklarla 3 paslanmaz tel çekilebilir.

Kollar Ve Çubuklar

Kollar, gövdenin devamı sayılan yaşlı kalın sürgülerdir. Kollar destek teline bağlanarak gövdeye ağırlık vermezler ve dengeli çubuk ve göz oluşumu sağlanır. Kollar yaklaşık 140-150 cm uzunluğunda birbirine zıt şekilde bırakılır.

Çubuklar ise kollardan çıkan 1 yaşlı odunlaşmış sürgünlerdir. Bu çubuklar ortalama 6-7 m boylanabilirler. Uç kısımları sarılıcı tüylü ve kahverengi renge sahiptir.  Çubukların üzerinde bulunan gözlerde 12. Göze kadar meyve verme potansiyeline sahiptir.  13. Gözden itibaren gözler vejetatif yapıdadır. Bu gözlerden meyve meydana gelmez.

Budama

Kivi bitkisi kuvvetli büyüme ve gelişme göstermesi nedeni ile düzenli budamaya ihtiyaç gösterir. Budama üç şekilde uygulanır: şekil budaması, kış budaması, yaz budaması

Şekil Budaması

Bu budama şekli yeni dikilmiş ve aşılanmış genç bitkilerin düzgün ve dik büyüyen bir gövde ile, taçlandırmanın şekillendirilmesidir.

Dikimi yapılan fidan birinci yıl sadece sarılmadan, düzgün, dik bir gövde oluşturması sağlanır; o yıl sonunda  gövde yüksekliği istenilen taçlandırma seviyesine (1.80-2 m) ulaşmışsa sürgün tepesi kesilerek hemen altından sürecek olan gözlerden kolların uygun bir şekilde oluşması sağlanır.

İkinci yıl kolları oluşturacak sürgünlerin iyi bir şekilde takip edilerek yıl sonunda istenilen uzunlukta (1.5-2 m)kesilir. Bu zaman aralığında gövdeden çıkan sürgünler koparılır.
Daha sonraki yıllarda oluşan bu yan kollardan ürün çubukları dengeli bir şekilde bırakılır. Kivi bitkisi kuvvetli büyüme ve gelişme göstermesi nedeni ile düzenli budamaya ihtiyaç gösterir.

Kış Budaması (Ürün Budaması)

Kış budaması bitkinin aktif olmayan dönem olarak adlandırılan uyku döneminde yapılmalıdır. Bu dönem dışında yapılacak budamalardan bitki olumsuz yönde etkilenir. Özellikle su yürüme zamanına yakın dönemlerde yapılan budamalarda, budama yarasını kapanmadığından öz su akışı fazla olmakta, bitki güç kaybetmekte ve çeşitli hastalıklara (Mantar, böcek) sebep olmaktadır.

Yaz Budaması

Genel bir kaide olarak yaz budamasındaki amaç kivi bitkisinde kökler, yapraklar ve meyve arasında fizyolojik dengeyi oluşturmaktır. Yaz budaması bu dengenin sağlanmasını için yapılmalıdır. Bu amaçla öncelikle aşırı gelişme gösteren obur ve sık sürgünler, sürgün uçlarındaki sarılmalar ortadan kaldırılarak bitkinin iyi bir şekilde havalanmasını, güneşlenmesini ve gelişmesini, sağlamaktır. Daha sonraki aşamalarda üçlü çiçek tomurcuklarını, standart dışı (yapışık, ikiz, üçüz, yamuk) meyveler seyreltilmelidir.

Kivi Yetiştiriciliği

Sulama

Kivi yetiştiriciliğinde en önemli konulardan birisi bitki su isteği yani düzenli sulama ihtiyacıdır. Kiviler dikimi takip eden ilk yıl bitki başına 2-3 günde bir iki saat süre ile 8 litre suya ihtiyaç gösterirler. Daha sonraki yıllarda omcalar geliştikçe su ihtiyaçları artar. Olgun bir kivi bahçesinin yıllık su ihtiyacı iklim ve toprak koşullarına bağlı olarak 700-10000 mm/ha ulaşır. Sulama sistemini seçerken özellikle havayı da nemlendirecek bir tercih yapmakta yarar vardır. Salma ve karık sulama yapma kapama bahçeler için önerilmez. Hava neminin kivi yetiştiriciliği için yeterli olduğu bölgelerde alttan yağmurlama yapılabilir.

Gübreleme

Bir bitkinin ihtiyacı olan gübreyi belirlemek için yaprak ve toprak analizi yapılır. Kivi bitkisine verilecek gübre miktarı yapılan araştırma sonuçlarına göre tespit edilir. Kivi bitkisinin kökleri, toprak yapısı ve derinliğine uygun olarak yanlara ve derinlere dağılır. Bol saçak kök yaptığı içinde toprağı sömürme gücü fazladır. Gübreleme, bitkinin topraktan aldığı bütün elementleri en az alındığı miktar ve alınabilir formda olmak üzere toprağa geri vermektir.

Kivi bitkisinin büyüme ve gelişmesine bağlı olarak her yıl artan miktarda gübre verilmelidir. Verilecek gübrenin miktarı ve zamanı önemlidir.

Şubat-mart aylarında organik gübre verilir. Bitkinin yaşına göre gübre miktarı ayarlanmalıdır.

Kimyasal gübreler ise ihtiyaca göre verilir. Azotlu gübre bir seferde verilmemelidir. İhtiyaç belirlendikten sonra gübre üçe bölünür. Mart, mayıs ve haziran aylarında toprağa verilir. Fosforlu ve potasyumlu gübreler ise kasım-aralık aylarında verilir.

Dikimden sonra ilk üç yıl genç kivi fidelerine uygulanacak olan gübre miktarı üçe bölünmek üzere 1/3 mart, 1/3 mayıs, 1/3 haziran ayında verilmelidir. Gübre verilirken en az 1m²lik alana yayılmalıdır.

1.yıl: 14 g saf azot karşılığı 30g.üre

2.yıl: 55 g.saf azot karşılığı 120g.üre

3.yıl: 110 g.saf azot karşılığı 250-350 g üre

Tam verim çağında olan bir kivi bitkisi için 500 g saf azot karşılığı azotlu gübrelerden üre için 1 kg; amonyum nitrat için 1.5 kg olmak üzere üçe bölünerek1/3 mart,1/3 mayıs, 1/3 haziran ayında verilmelidir.

Fosforlu ve potasyumlu gübreler bir defada sonbaharda verilmek üzere 200 g P2O5, 300 g K2O verilmelidir.

Verim Ve Hasat

Kivi bitkisi meyvesinin olgunlaşması diğer meyvelerde olduğu gibi dış görünümünden belli olmaz. Meyve kabuğu parlak ve tüylü, meyve iç rengi parlak yeşildir. Meyve sertliğinde de değişiklik olmaz. Kivi hasadının yapılma zamanı bu nedenlerle doğal yollardan anlaşılmaz. En uygun hasat zamanı, meyve içerisindeki suda çözünen kuru madde miktarının ölçülmesinden anlaşılır. Bu amaçla el refraktometresi denilen aletler kullanılır. Refraktometre adı verilen optik aletin prizma yüzeyine bir, iki damla kivinin suyundan konur ve kapak kapatılarak % de olarak okunur. Suda çözünen kuru madde miktarı % 6,5 ve üzerinde olduğu zaman hasat yapılabilir. Uzun süre depolanacak meyvelerde kuru madde miktarının daha fazla olması istenir.

Kivi, hasat zamanı geldiğinde yeterince olgunluğa ulaşmıştır. Meyvenin yeme olgunluğunda suda çözünen kuru madde oranı % 12–18 arasında olmalıdır. Meyveler olgunlaştıkça içerisindeki nişasta glikoz, früktoz ve az miktarda da sakkaroza dönüşmektedir. Şeker oluşumunun yüksek olduğu nokta, kivinin yeme olumuna geldiği noktadır. Meyve hasadı elle yapılır. Hasat yapılırken meyve sapının dalda kalmasına dikkat edilmelidir.

Meyveler bez torba içine toplanır, torbalar dolduğu zaman dikkatlice sandıklara boşaltılmalıdır. Meyveler toplandığı sandıklarda bahçeden nakledilir ve depolanır.

Kivi hasadı iki seferde yapılır. Önce büyük olan meyveler toplanır. Küçük olan meyvelerin büyümesi beklenir. İkinci seferde tamamı toplanır.

Kivi hasadı yapıldıktan sonra o yıl meyve veren sürgünlerle düzensiz gelişen sürgünler mutlaka budanmalıdır.

Soğuk hava deposuna konulacak kivi meyvesi önce tek tek incelenerek büyüklerine göre sınıflandırılır. Sınıflandırma yapılırken hasatta zarar görmüş, şekilsiz, yaralı, bereli ve kusurlu olan meyveler ayıklanır. Daha sonra her meyve ayrı ayrı tartılır. Meyve büyük miktarlarda sınıflandırıldıktan sonra dökme veya paketlenmiş olarak soğuk hava depolarında depolanır.

Kiviye benzer bir meyve olan Kaymak Ağacı yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.

 

 

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.