İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bahçe Bitkileri
  3. Kiraz yetiştiriciliği

Kiraz yetiştiriciliği

kirazmeyve

Bu yazımızda sizlere ülkemizde büyük bir yer sahibi olan kiraz yetiştiriciliği hakkında bilgi vereceğiz. Hepimizin evlerinde meyve tabaklarında olan bir çoğumuzun bahçesini süsleyen ve üretim aşamasında birçok üreticinin geçim kaynağı olan kiraz meyvesi sizler için önemli olduğu kadar bizler ve ülkemiz için önemli yere sahiptir. Bu yazımızda kiraz yetiştiriciliği hakkında sizler için birçok bilgi paylaşmaya çalıştık. Keyifli okumalar dileriz…

Yazımıza başlamadan önce önemli bir konuyu hatırlatmak isterim! Yıllara ve iklim şartlarına göre değişmekle beraber dünya kiraz üretiminde ilk sıralarda yer alan Türkiye, kiraz ihracatında da söz sahibi ülkelerden biridir.

Kiraz üretimi ülkemizde başlıca Kemalpaşa (İzmir), Manisa, Akşehir (Konya), Sultandağı (Afyon), Uluborlu (Isparta), Honaz (Denizli) ve son zamanlarda Hadim ve Taşkent (Konya) bölgelerinde gerçekleşmektedir.

Yetiştirme Koşulları

İklim istekleri

Kiraz yetiştiriciliğinde iklim şartları önemlidir. Kış sıcaklıklarının -200C nin altına düştüğü bölgelerde kiraz yetiştiriciliği yapılması uygun değildir. -200C den sonra bitki zarar görmeye başlar. Soğuk etkili olduğu gibi yetiştiricilikte çok sıcaklarda istenmez. Aşırı yaz sıcakları çift pistil oluşumunu, dolayısıyla ikiz meyveyi teşvik ettiği için istenmemektedir. Çünkü böyle meyvelerin pazar değeri yoktur. Yetiştiricilikte ilk bahar geç donları da önem arz eder. Eğer çiçek açım zamanı ve açma sürecinde sıcaklıklar -2 ile -40C görüldüğü durumda yetiştiricilikte zarar meydana gelir.

Toprak istekleri

Yetiştiricilikte toprak isteği olarak seçicidir. Asit toprakları sever. pH değeri 5,5-7,5 arasında iyi drene edilmiş bahçelerde gelişimi olumlu yönde olmaktadır. Kiraz kökleri aşırı nemli toprakları sevmez. Toprak kökenli bir mantar olan Phytophthora nedeniyle ağaç ölümleri, nemli ve drenajı zayıf olan topraklarda daha fazla görülmektedir.

Toprak işlemi, sulama ve gübreleme

Kiraz bahçelerinde toprak işleme çok derin yapılmamalıdır. Toprağın havalandırılması, yabancı ot kontrolü, yağışlardan ve sulama suyundan faydalanmak için ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılmalıdır.

Doğru bir sulama kiraz bahçelerinde ağaçların sağlığı ve verimliliği açısından önemlidir. Yapılan aşırı sulama kök gelişiminin yavaşlamasına, alkali topraklarda Fe klorozuna ve özellikle kök bölgesinde azot, kükürt ve borun yıkanmasına neden olur. Ayrıca aşırı sulama aşırı vegetatif gelişime de neden olur. Gerektiğinden az yapılan sulamalar ise bitkilerin kuraklık stresine girmesine, dolayısıyla da fotosentezin azalmasına neden olur. Modern sulama sistemlerinden olan damla sulama sistemi idealdir. Mini spring ve salma sulamanın yapıldığı bahçelerde ise ağaçların kök boğazı ve çevresine su temas etmeyecek şekilde yapılması uygundur. Gübre uygulamaları ise tahlil sonuçlarına göre uygun miktar ve zamanlarda yapılmalıdır.

Hasat

Kirazın hasadı oldukça zor ve zaman alıcıdır. Hasat olgunluğuna erişmiş, yani çeşide özgü renk, irilik ve aromaya sahip meyveler günün erken saatlerinde sapları ile toplanmalı ve hasat sırasında bir sonraki yılın meyve gözlerine zarar verilmemelidir. Erken hasat edildiklerinde meyvelerin çeşide özgü tat, aroma ve iriliğe ulaşmadığı; geç hasat edildiklerinde ise yumuşadıkları, saplarının kuruduğu ve yola dayanımlarının azaldığı görülür. Hasat edilen meyveler gölge ve serin bir yerde muhafaza edilmelidir.

kiraz yetiştiriciliği hasat

KİRAZIN ÇOĞALTILMASI VE ANAÇLARI

En uygun çoğaltma metodu aşı ile çoğaltmadır. En yaygın aşı şekli ise durgun göz aşısıdır.

TOHUM ANAÇLAR

 1.KUŞ KİRAZI(Prunus avium)

Ülkemizde yaygın olarak kullanılan bir anaçtır. Dikine ve kuvvetli büyür, büyük taç yapar. Uygun şartlarda uzun ömürlüdürler. Geçirgen verimli, tınlı, derin, organik maddece zengin yerlerde daha iyi yetişir. Kirece mukavemeti azdır. Göz aşısı ile uyuşması iyidir. Toprak ve arazi yapısı uygun olursa 6*6, 6*5 m. aralıklarla dikilip ilk yıllardan itibaren şekil verilmeli ve budama yapılmalıdır. Terbiye ve budamaya fazla dikkat edilemeyecekse biraz daha geniş dikilebilir.

2.İDRİS

(Prunus mahalep): Sulaması problem olan, daha az su verilebilen arazilerdeki kiraz bahçesi tesisinde önerebileceğimiz bir anaçtır. Daha çok vişneye anaç olarak kullanılır.

– Taç küçüktür. Kuş kirazının %75-80’i kadar.
– Kökler daha derine gider.
– Süzek ve kumlu toprakları sever. Kuş kirazına göre kirece daha dayanıklıdır.
– Aşı uyuşmazlığı gösterebilir.
– Yüksek (60-65 cm.) den aşılandığında bodurlaştırıcı etki artar, fakat pratik olmadığından pek uygulanmamaktadır.

Genellikle Prunus mahalep ile kurulan kiraz bahçeleri için 4×5, 5×5 m. dikim mesafeleri uygundur. Vişne bahçeleri için ise 4×4, 4×5 m. gibi aralıklar önerilebilir.

3.YABANİ VİŞNE

(Prinus cerasus) Kirazla uyuşmaz sorunu vardır. Soğuklara dayanıklıdır. Kireçli toprakları sevmez,. Ağır topraklara toleranslıdır. Çok yaygın kullanılmaz.

KLONAL ANAÇLAR

1.MAZZARD F 12/1: Bakteriyel hastalıklara çok dayanıklı olup çelikle kolayca çoğaltılabilir.

2.COLT: Hibrit olup çelikle kolaylıkla çoğaltılabilir. Çeşitlerle uyuşması iyidir.

3.MAHLEB SL 64: Kurak ve kireçli topraklarda iyi gelişir. Kiraz ve vişnelerle iyi uyuşur.

4.STOCKTON MORELLO: Ağır ve nemli topraklarda kullanılır. Kök ur nematoduna dayanıklıdır. Üzerine aşılanan çeşitleri bodurlaşma etkisine sahiptir.

  1. MA x MA 14 (MA x MA Delbard 14): P. mahaleb x P. avium melezi olarak elde edilmiştir. Bodur bir anaçtır. Bu anaç F12/1’e göre %40 – 50 bodurluk sağlamaktadır. Kireçli ve kuru topraklara Gisela 5’e göre daha toleranslıdır. MA x MA serisi klon anaçların içerisinde M x M 97 (Ma x MaDelbard 97) yarı bodur ve M x M 60 gibi diğer anaçlarda kullanılmaktadır.
  2. Tabel/Edabriz: Bodurlaştırıcı bir etkiye sahiptir. F12/1’in %20–40 büyüklüğünde taç oluşturur. Çeşitler çok erken meyveye yatar. Hektara 650800 ağaç dikilebilir. Ağaçlar strese toleranslı olup düzenli sulama ve gübreleme isterler. Havalandırılmış ve drene edilmiş topraklarda iyi gelişir. Meyve iriliği düşük olup, meyve tutma özelliği yüksek olan çeşitlerin bu anaç üzerinde yetiştirilmesinden kaçınılmalıdır. Killi- tınlı topraklar için önerilmektedir. Bu anaç kuraklığa ve kirece karşı duyarlıdır. İyi sonuç alabilmek için gübreleme, sulama, budama gibi bakım tedbirlerini iyi yapmak gerekir

 ANAÇ SEÇERKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

1.Toprak yapısı

2.Arazi topografyası

3.Sulama imkanları

4.Bölgede don şiddeti

5.Çiftçinin amacı

Bazı kiraz çeşitleri

Stella

İlk ticari kendine verimli çeşittir. Kanada’da ıslah edilmiştir, Lambert ve J I 2420 çöğürü atasında yapılan melezlemelerle elde edilmiştir. Ağacı kuvvetli ve dik büyüme eğilimindedir. Yüksek verimlidir, meyvesi geniş ve kalp şeklindedir. Burlat’tan 15 gün sonra olgunlaşır (Bargioni, 1996).

Lapins

Geç dönemdE olgunlaşan, iri ve kaliteli meyvelere sahiptir. Dik gelişen, kendine verimli bir çeşittir (Nugent, 1999). Van x Stella melezlemesi ile Kanada’da ıslah edilmiştir. Ağacı kuvvetli ve dik büyür. Yüksek verimlidir ve erken çiçeklenir. Burlat’tan 25-28 gün sonra olgunlaşır. Meyvesi yuvarlak-kalp şeklindedir. Çatlamaya düşük hassasiyettedir (Bargioni,1996).

kiraz yetiştiriciliği

Celeste

Erken olgunlaşan, kendine verimli, Van’dan yaklaşık olarak 5-7 gün önce olgunlaşan bir çeşittir. Meyve sapı kısa, meyvesi Van’a benzer fakat Van kadar tıknaz değildir. Meyve eti koyu renklidir, meyvesi sert, büyüklüğü diğer erkenci çeşitlere göre daha fazladır. 10,7 g meyve ağırlığı ile iri sayılabilecek bir kiraz çeşididir. Lezzeti çok iyi, tadı orta derecededir. Çatlamaya dayanımı iyidir. İki önemli problemi vardır. Bunlardan birincisi raf ömrünün kısa olması ve geleneksel budama ve anaçlar kullanıldığında verimi düşük olmasıdır (Kappel ve MacDonald, 1997)

kiraz yetiştiriciliği

Early Star

Ağaçları erken ürün vermeye başlamayan bir kiraz çeşididir. Kendine verimlidir, çiçekler meyve tutumuna yönelir, ancak meyve dökümü ile verimi oldukça düşer, bu nedenle çok verimli bir kiraz çeşidi değildir. Erkenci kiraz çeşitlerindendir, Burlat’tan birkaç gün sonra olgunlaşır. Çok tatlı bir kiraz değildir, kuvvetli asit tadı vardır. Meyvesi orta sertlikte, kabuk rengi kırmızıdır (Long, 2000).

Lala Star

Svveetheart ile olgunlaşması çakışır. Sertliği ve tadı iyi olan bu kiraz çeşidinin olumsuz özelliği çok küçük meyveler oluşturmasıdır. Maun kırmızı kabuk rengi ve kırmızı et rengine sahiptir. Yağmurla meydana gelen çatlamaya dayanıklıdır (Long, 2000).

Samba

Ağacı spur ve dik gelişme gösterir, kendine verimlidir. Parlak, kırmızı renkli meyveler oluşturur. Van’dan yaklaşık olarak iki gün sonra olgunlaşır. 11,4 g meyve ağırlığına sahiptir, sert, orta tatlı ve iyi lezzettedir. Çatlamaya dayanımı iyidir (Kappel ve MacDonald, 1997).

lndexTM

İyi kalitede, iri meyveli, tadı çok iyi olan, sertliği yüksek, maun kırmızı renkli bir kiraz çeşididir. Bakteriyel kansere dayanımı Ulster ve Kristin’e benzer. Yağmurdan meydana gelen çatlamaya karşı orta derecede hassastır. Kendine verimlidir ve erken dönemde çiçeklenir (Lang ve ark.,2003).

Sandra Rose

Meyvesi koyu kırmızı renkli, yuvarlak ve hafifçe basıktır. Van’dan yaklaşık üç gün sonra olgunlaşır. Meyve sapı kalın ve kısadır. Meyve kabuğu canlı ve parlaktır, yeknesak renk ve büyüklük oluşturur. Ortalama 11 6 g meyve ağırlığı ile iri meyvelere sahiptir. Kendine verimli ve çatlamaya dayanıklıdır (Kappel ve MacDonald, 1997). Tadı çok iyi olan bir kiraz çeşididir. Sonata ile birlikte, Bing ve Lapins’in arasında hasat edilir. Bu durum ara dönemi doldurma açısından önemlidir (Long ve ark., 2003).

kiraz yetiştiriciliği

Skeena 

Son zamanlardaki yetiştiricilikte ilgi gören kiraz çeşitlerindendir. Özellikle Kanadalı üreticiler tarafından tercih edilmektedir. Skeena yaklaşık olarak Lapins’le aynı zamanda veya biraz daha geç olgunlaşır. Tadı iyi ve yüksek kalitededir. Meyveleri iri olup Lapins ile benzer büyüklüklerde hatta biraz daha büyük ancak şekil olarak farklıdır. Meyve oluşumları nispeten gevşek salkım şeklindedir. Ağacı açık gelişir, bu sebeple Lapins’ten daha kolay yetiştirilir. Lapins gibi kendine verimlidir, bu sebeple özellikle Gisela anaçları üzerinde çok fazla meyve tutumu gösterebilir (Long ve ark., 2003).

Sonata

Sandra Rose benzeridir. Hasat görünümü ile çok iri bir kiraz çeşididir. Sertliği ve büyük meyvesi ile pazar dönüşümleri olumludur. Buna rağmen önemli bazı problemleri vardır. Rüzgâr ve don zararı nedeniyle sorun yaşamaktadır. Ayrıca asidik özelliği nedeniyle tadı biraz azdır. Ancak bu durumu ile birçok tüketicinin arzu ettiği çeşittir. Meyve sapı bağlılığı bakımından en uç düzeyde kirazlar kadar yüksek değere sahiptir (Long ve ark 2003). Kendine verimli, ortalama meyve ağırlığı 12.7 g olan, koyu renkli, meyve sapı uzun ve kalın, çatlamaya orta derecede hassas bir çeşittir. Van’dan yaklaşık 7 gün sonra olgunlaşır (Kappel ve MacDonald, 1997).

Sweetheart

Çok iyi kalitede, parlak koyu kırmızı renktedir. Meyvesi sert olup orta iriliktedir. Tadı iyidir ve çok geç olgunlaşır. Yayvan formda ağaçlar oluşturur. Her anaç üzerinde erken verime yatar ve yüksek verimlidir. Raporlara göre kışa dayanımı ve bakteriyel kansere hassasiyeti değişkendir. Çatlamaya orta derecede hassastır. Kendine verimli ve orta erken dönemde çiçeklenir (Lang ve ark., 2003). Kanada Summerland’da Van melezlemesıyle elde edilmiştir (Nugent, 1999).

Early Burlat

Çok erkenci çeşitlerin en kalitelisi olup, meyvesi yuvarlak-yassı, iri ve 6,4 g ağırlığında, parlak koyu kırmızı renkte, sert, çok sulu, ince yapılı çok kalitelidir. Ağaçlar çok verimli olup %25 oranında meyve çatlaması yapar. Bu bakımdan olgunluğa yakın dönemde yağış almayan bölgelerde önerilir.

Durona di Cesena

Erkenci, meyvesi yuvarlakça-kalp şeklinde, 6,1 g ağırlığında, parlak koyu kırmızı renkle, sert sulu ve çok kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup,%3 oranında meyve çatlaması yapar.

Vista

Erken mevsimde olgunlaşan, meyvesi geniş kalp şeklinde, 6,3 g ağırlığında, parlak koyu kırmızı renkte, sert, sulu, ince yapılı ve iyi kalitelidir. Ağaçları verimli olup, hiç meyve çatlaması yapmaz. Kendisiyle aynı zamanda çiçek açan bütün kirazları döller.

Noir de Guben

Geç mevsimde olgunlaşan, meyvesi yuvarlak şekilli, -5,6 g ağırlığında koyu maun renkli, oldukça sert, gevrek ve çok kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup, %6 oranında meyve çatlaması yapar.

Bıgerreau Napoleon

Geç, mevsimde olgunlaşan, meyvesi kalp şeklinde, 6,3 g ağırlığında, donuk varı zemin üzerine canlı karmin kırmızısı renkte, sert, gevrek, sulu kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup, %4 oranında meyve çatlaması yapar.

0900 Ziraat

Çok geç mevsimde olgunlaşan, meyvesi geniş kalp şeklinde, iri, 8,2 g ağırlığında, parlak koyu kırmızı renkli, çok sert gevrek, sulu ve çok kalitelidir. Ağaçları az verimli olup genelde meyve çatlaması yapmaz. Ülkemizde çok yaygın olup “Napolyon” diye de tanınır.

kiraz yetiştiriciliği

Bigarreau Gaucher

Geç mevsimde olgunlaşan, meyvesi yuvarlak kalp şeklinde 6,3 g ağırlığında hemen hemen siyaha yakın, oldukça koyu kırmız renkli sert gevrek, sulu ve çok kalitelidir. Ağacı verimli olup, %1 oranında meyve çalışması yapar.

Lambert

Çok geç, meyvesi kalp şeklinde, çok iri, 7,6 gram ağırlığında, parlak koyu kırmızı renkli, çok sert, gevrek ve çok iyi kalitede meyvelere sahiptir. Ağaçları çok verimli ve %18 oranında meyve çatlaması yapar. Bu bakımdan olgunluğa yakın dönemde yağış olmayan bölgelerde önerilir.

Merton Late

Çok geç mevsimde olgunlaşan, meyvesi yuvarlakça, 5,8 gram ağırlığında, donuk sarı zemin üzeri parlak pembemsi-kırmızı renkli, sert, gevrek sulu ve kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup, %4 oranında meyve çatlaması yapar.

Bing

Ağacı kuvvetli, genç dönemde dalları dik açıyla çıkar, daha sonra dik yayvan gelişme gösterir. Orta erken dönemde çiçeklenir. Yuvarlağımsı meyveleri geniş-çok geniştir. Meyve kabuğu rengi kırmızı-siyahtır ve çatlamaya hassastır. Meyve et rengi koyu kırmızı ve gevrektir. Meyvesi tatlı ve ortalama %16-20 SÇKM içerir. Olgunlaşma zamanı yaklaşık olarak Burlat’tan 20-25 gün sonradır (Bargioni, 1996).

SİZLERE DAHA İYİ HİZMET VEREBİLMEK İÇİN BİZLERE YORUM KISMINDAN DÜŞÜNCELERİNİZİ PAYLAŞMANIZ BİZİM İÇİN ÇOK ÖNEMLİDİR….

BU YAZIMIZDA AKLINIZA TAKILAN BÜTÜN SORULARI YORUM KISMINDA BİZLERE SORABİLİRSİNİZ… 

SAĞLIKLI VE VERİMLİ GÜNLER DİLERİZ.

Önerilen makale: Maviyemiş Yetiştiriciliği Ve Faydaları

 

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.

Yorumlar (0)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir