1. Ana Sayfa
  2. Bahçe Bitkileri
  3. Fındık Kozalak Akarı

Fındık Kozalak Akarı

kozalak akarı1
1

TANIMI VE YAŞAYIŞI

Fındık kozalak akarı Eriophydae familyasındadır. Kozalak akarları gözle görülemeye- cek kadar küçüktür. Boyları 0.15-0.35 mm arasında değişmekte, ince, uzun silindir veya havuç şeklinde mat beyaz renkli bir akardır. Fındıkta zarar yapan iki türü bulunmaktadır. Nimfler genellikle erginlere benzerlik gösterir. Yumurtaları beyaz, şeffaf ve yuvarlaktır.

Üreticiler tarafından mantar veya fındık gülü olarak ta adlandırılan fındık kozalak akarı fındıkların meyve ve sürgün gözlerine girerek onları şişirir gal haline sokar.

Kışı kozaklar içersinde geçiren zararlı, Mart ayından itibaren gelişip açılan dışı yeşil, içi sarımsı yeşil ve kırmızı renkte olan kozalaklardan çıkan nimfler göç etmeye başlarlar. Göç, nisan ve mayıs aylarında olur. Yeni büyümekte olan 2-4 cm. boyundaki sürgünlere geçerek yeni açılmakta olan yapraklar arasında ve yaprak koltuklarında beslenir ve gizlenir ler. Nisan ayı ortalarına doğru sürgünlerde ilk iki yaprakcık hariç 3. yaprak tomurcuk gurubundan ayrıldığı zaman yaprak koltuğunda beliren göze girerler. Bundan sonra gelen nymphler de sürgünlerin büyümesi ile ortaya çıkan 4. ve 5. gözlere girerler. Böylece ilk galler sürgünlerin dipten 3. ve ençok da uç gözlerinde oluşur. Gözlerin pulcukları arasına yerleşen akarlar hızlı bir çoğalma göstererek yıl içinde birden çok döl verirler. Zararlı yoğunluğundan artmasıyla gözler irileşir ve 0.5-3 cm. çapında galler oluşur.

kozalak akarının beslenme şekli

Tomurcuk içerisine girerek beslenmesini sürdüren fındık kozalak akarı, Salgı ve emgi ile dokulara yaptıkları uyarı sonucu, temmuz ayından başlamak üzere gözlerin anormal gelişmesine ve şişkinleşmesine neden olurlar. Temmuz başlarında daha sivri görünüşlü sağlamlardan kolayca ayrılabilen bulaşık gözler, ağustosta nohut iriliğine ulaşır. Bu iri yapılara kozalak, mantar ya da gül adı verilir. Yıl sonunda da normal kozalak büyüklüğüne ulaşırlar.

Tomurcuğun içinde meydana getirilen anormal yapılar, önceleri dışarıdan belli olmaz. Ancak ekim ayından sonra yoğun zararlı saldırısına uğrayan tomurcukların dış pulcukların da kurumalar ortaya çıkar. Özellikle bakımsız bahçelerdeki fındıklarda kozalak oluşumu daha fazla olmaktadır.

Özellikle erkek ve dişi çiçek dökümleri ile zarar daha da fazla olmaktadır. Yaprak ve sürgün gibi vegetatif organlarında zarar görerek dökülmesi sonucu, bitkinin yıldan yıla zayıflaması ve verimden düşmesi söz konusu olmaktadır.

Genel olarak her üç sürgünden biri meyve sürgünüdür. Bu durumda her kozalağın bir meyveye zarar verdiği düşünülürse bu zararlının önemi daha da iyi anlaşılır. Fındık kurdu kadar zararlı olmasına karşın bir sonraki yılın ürününe zarar verdikleri için çiftçiler tarafından bu zarar fark edilememekte ve mücadelesine gereken önem verilmemektedir. Oysaki oluşan her bir kozalak bir çotanak kaybına sebep olmaktadır.

Kozalak akarlarının ortaya koyduğu zarar oranı, çeşitli fındık çeşitlerinde farklılık gösterir. En duyarlı çeşitler, tombul, mincane ve uzunmusa, en dayanıklı çeşitler ise kuş, palaz ve acı’ dır. Phytoptus avellanae hassas çeşitlerde % 70’ e varan zararlar meydana getirebilir.

Zararlı olduğu Bitkiler

Özel bir fındık zararlısıdır.

Doğal düşmanları

Predatörleri fındık bahçelerinde yaygın olarak bulunur. Fındık kozalak akarları üstünde beslenip yıl boyunca faaliyetlerini sürdürürler. K. aberrans günde 20 adet P. avellena ergini tüketmekte ve bir kozalak içerisinde birçok K. aberrans bulunabilmektedir.

Kompimodromus aberrans       Acarina: Phytoseiidae

Phytoseiulus plumifer              Acarina: Phytoseiidae

Tydeus spp.                               Acarina: Tydeidae

Orius minutus                           Hem.: Anthocoridae

Tetrastichus spp.                      Hym.: Eulophidae

Arthrocnodax corylligallarum  Dip.: Cecidomyiidae

Yukarıdaki predatörleri tespit edilmiştir. Ayrıca kozalak içerisinde bulunan predatör tripsler ve örümceklerde doğal düşmanları arasında yer almaktadır.

Fungusların gelişmesi için uygun koşullara sahip Karadeniz bölgesinde Verticillum lecanii (Zimm.) Viagas tüm bölgede yaygın olarak bulunmaktadır. Kozalak akarları üzerin de % 99.5 gibi yüksek bir etki göstermektedir. Fungusla yoğun olarak bulaşık kozalaklarda hifler her tarafı sarmakta, akarları hepsi ölmekte, yumurtalar açılamamaktadır. Yarı açık durumda bu mantarlı kozalaklar ilkbaharda kurumakta ve çoğu dökülmeden gelecek ilkbahara kadar dallarda asılı kalmaktadır.

Mücadelesi

Kozalak Akarı Kültürel önlemler

Mekanik Mücadele oldukça etkili olmaktadır. Ağaçların yapraksız olduğu dönemde kozalaklar elle toplanarak bahçenin içinde bir yerde bırakılmalıdır. Bu yöntem içinde bulunan akarların baharda yayılmasını önleyecektir. Kozalaklar içerisinde akarların doğal düşmanlarıda olduğu için kesinlikle yakılmamalıdır veya Toprağa gömülmemelidir. Kozalakların içi diğer faydalı akar ve böcekler içinde barınak yeridir. Fındık kozalak akarları çok yavaş hareket etikleri ve olumsuz çevre şartlarından çok çabuk etkilendikleri için kozalakları terk edemezler ve kuruyan kozalaklar içerisinde besin bulamadıkları için ölürler.

Kimyasal mücadele

Sürekli mekanik mücadele yapılan bahçelerde kimyasal mücadeleye gerek duyulmaz. En uygun ilaçlama zamanı akarların göçünün yoğun olduğu Nisan sonu Mayıs başındaki bir haftalık süredir. Bu dönemde uç sürgünler 4- 4.5 yapraklı, yeni tomurcuklar toplu iğne başının yarısı kadar olduğu dönemde ve yeni gelişen meyveler mercimek büyüklüğündedir (yaklaşık 3 mm çapında). İlaçlamalar bir hafta içerisinde bitirilmelidir. Kimyasal mücadele de tam bir kaplama gerekir. Bu dönemde toz veya sıvı Kükürt kullanılabilir.

Önerilen makale : Fındık Filiz Güvesi

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.