İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bahçe Bitkileri
  3. DALKIRAN

DALKIRAN

dal

Bu yazımızda fındık dallarının baş düşmanı olan dalkıran zararlısını ele aldık. Dalkıran zararlısı fındık ocaklarında zarar şekli yüksek derece olmaktadır. Dalkıran sağlıksız verim ve kaliteden düşmüş bahçelerde yoğun olarak görülmektedir.

dalkıran zarar şekli

Dalkıran Scolytidae familyasındadır. Dişiler 3-3.5 mm, erkekler 2 mm uzunlukta, yarım küre görünüşünde, açık kestane renktedirler ve uçmazlar. Dişilerin rengi erkeklerden daha koyudur. Larva ve pupalar 4 – 5 mm uzunlukta ve kirli beyaz renktedir. Erginlerin en önemli özelliklerinden birisi de ağaçların yıllık halkalarını takip eden yuvarlak bir galeri açmalarıdır. Dalkıran erginleri kışı bulaşık dallardaki galeriler içinde ergin olarak geçirir-ler. Mart ayından itibaren hava sıcaklığı 18-20 0C’ye ulaşınca galerilerden çıkan dişiler, sağlıklı dallarda yeni galeriler açmaya başlarlar. Erginlerin asıl ve yoğun çıkışı haziran sonu ile ağustos ayının ilk haftası arasındaki yaklaşık 6 haftalık bir periyotta gerçekleşir.

dalkıran zararlısı
zararlının larva hali

Zarar Şekli

Ergin dişiler fındık dallarının sürgün diplerinden 2 mm çapında yuvarlak delikler açarak giriş yaparlar. Böceğin giriş yaptığı yerde akıntılar oluşur ve dal üzerinde ağlama şeklinde lekeler meydana gelir. Dal içine giren böcek burada galeriler açar. Galeri açan ergin dişi baş kapsülünün içinde taşıdığı Ambrosia mantarının sporlarını galeriye bulaştırır ve bütün galeri içi kirli beyaz renkteki bu mantarlarla kaplanır. Dişiler galeri açmaya başladıktan 10-15 gün sonra dik galerilere yumurtlamaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar galerilerde gelişmekte olan Ambrosia mantarı ile beslenirler, ağaçların odun kısımları ile beslenmezler. Larvalar 3 – 4 hafta beslendik ten sonra pupa olurlar. Pupadan çıkan yeni erginler ertesi yıl çıkış zamanına kadar bulundukları galerilerde kalırlar. Böcek tarafından açılan delik ve galeriler nedeniyle fındık dalları kurur veya kırılır. Bu şekilde mahsul veren dallar ortadan kalkar ve direkt olarak zarar yapmış olur.

zarar şekli
zarar şekli
zarar şekli

Genel olarak 2-3 cm. kalınlığındaki bir dalı bir galeri, 5-6 cm ve daha kalın dalları ise 3-4 galeri kurutabilmektedir.

Bir dişi ortalama 50 kadar yumurta bırakır. Dalkıran yılda 1 döl verir. Karadeniz bölgesinde sahile yakın tüm fındık bahçelerinde, orta ve yüksek kesimdeki bazı bahçelerde yaygın olarak bulunmaktadır.

Zararlı olduğu Bitkiler:

        Karadeniz bölgesinde başta Fındık olmak üzere, sert ve yumuşak çekirdekli meyve ağaçları, Trabzon hurması gibi meyve ağaçları olmak üzere, kestane, gürgen, kızılağaç ve meşe gibi orman ağaçları bulunmaktadır.

fındık ocakları
trabzon hurması
kestane ağacı

Doğal düşmanları:  Ülkemizde zararlının doğal düşmanı bilinmemektedir.

Mücadele Yöntemleri

Dalkıran mücadelesi ergin dişilerin galeri açmalarını önlemek gayesiyle yapılır. Bölgemizde sahil kesiminde ergin çıkışı genel olarak fındık kurdu mücadelesinden 30-40 gün sonra, takriben haziran ayının ikinci yarısında başlar. Bunun içinde ergin böcek çıkışı döneminde dalları ilaçlı bulundurmak ve mekaniksel yollarla zararlı yoğunluğunu azaltmak gerekmektedir.

Kültürel Önlemler

       Mücadelede birinci yöntem bahçelere iyi bakmaktır. Dalkıran daha ziyade bakımsız, zayıf kalmış, budaması yapılmamış, toprağı işlenmemiş ve gereği gibi gübrelenmemiş fındık bahçelerinde zarar yapar. Bu bakımdan bahçelere gereken önem verilmelidir. Kış boyunca bulaşık, delikli kuru ve zayıf dallar kesilip erginler galerilerden dışarı çıkmadan önce en geç Mart ayına kadar bahçeden uzaklaştırılmalı veya yakılmalıdır. Zira dalkıran kesilip bahçede bırakılan dallar da daha iyi barınmaktadır.

zararlı dallar kesilmeli

Fındık bahçeleri tesis edilirken uygun yerler seçilmeli, taban suyu yüksek ve bitki besin elementlerince fakir olan topraklar tercih edilmemelidir.

Kültürel işlemler bütün komşu bahçelerle birlikte yapılmalıdır.

Biyoteknik Mücadele

  • Kitlesl tuzaklama yöntemiyle bu zararlıya karşı başarılı bir mücadele mümkündür. Biyoteknik mücadele, ruhsatlı Kırmızı kanatlı yapışkan tuzaklar kullanılarak yapılmalıdır.
  • Bu tuzaklar populasyonun % 80-85’nin çıkış yaptığı temmuz-ağustos aylarında bahçelere asılmalıdır.
  • Dekara asılacak tuzak sayısı bulaşıklık durumuna göre ayarlanmalıdır. Bulaşıklığın % 70-80 olduğu bahçelerde dekara 6-8 tuzak, bulaşıklığın % 30-40 olduğu bahçelerde dekara 3-4 tuzak asılmalıdır. Sorunlu olan bahçelerde mücadele süresini azaltarak daha kısa sürede sonuç alabilmek için kitlesel yakalama metodu, kültürel mücadele ve kimyasal mücadele ile kombine edilmelidir.
  • Biyoteknik mücadelede tuzaklar periyodik olarak kontrol edilmeli ve çekicinin (etilalkol) bitmesi durumunda çekici yenilenmelidir. Bu durum son derece önemlidir. Çünkü uygun zamanda değiştirilmeyen çekici nedeniyle tuzaklara yönelen zararlılar hedefsiz kalmakta ve tuzaklara yakın dallara bulaşabilmektedir.
tuzak

Kimyasal Mücadele

Kimyasal mücadele ergin dişilerin galeri açmalarını önlemek amacıyla yapılır. Bunun içinde ergin çıkış döneminde dişiler dallara girmeden önce ilaçlama yapılmalıdır. İlkbaharda (Mart-Nisan) çıkan erginlere karşı hava sıcaklığı 18-20 0C’ye ulaştığında ruhsatlı ilaçlardan birini kullanarak kimyasal mücadele yapılabilir. Ancak, ilkbaharda ergin çıkışları hava sıcaklına bağlı olarak ani çıkışlar şeklinde olduğu için bu dönemde kimyasal mücadelede arzulanan sonuçlar elde edilmeyebilir.

kimyasal ilaçlama

Bölgemizin sahil kısımlarında ergin çıkışı genel olarak takriben Haziran ayının ikinci yarısında başlar. Bu dönemde ilaçlama yapılacak bahçelerde taze odun talaşlarının varlığı ile görülebilen yeni galeriler aranmalı ve tespit edilince ilaçlamaya başlanmalıdır. İlk ilaçlamadan 15-20 gün sonra ikinci bir ilaçlama yapılmalıdır. İlaçlamadan sonraki 24 saat içinde şiddetli yağış olursa ilaçlama tekrarlanmalıdır. İlaçlama zamanında hava şartları müsait değilse uygun bir güne kadar ilaçlama geciktirilebilir.

İlk ergin çıkışlarını (Temmuz-Ağustos) belirleyebilmek için kırmızı kanatlı yapışkan tuzaklar izleme amaçlı kullanılabilir. Çıkış zamanları belirlendikten sonra populasyonun % 70-80’ inin çıkış yaptığı dönemde (Temmuz başı-Ağustos ortası arasındaki 6-7 haftalık bir periyotta) kimyasal mücadele yapılmalıdır. Bu dönemde Temmuz başında birinci, Temmuz ortasında ise ikincisi olmak üzere etki süresi iki hafta olan önerilmiş (ruhsatlı) ilaçlardan biriyle ilaçlama yapılmalıdır.

Kimyasal mücadelede sıvı ilaçlar ergin çıkış döneminde dalların üzerini kaplayacak şekilde uygulanmalıdır.

Kimyasal mücadelede kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları

Etkili Madde Adı ve Oranı Formülasyonu Dekara (50 ocak) Kullanılacak İlaç Mik
Methiocarb 50 WP 150 g/da (fındık)
Feromon (Ethylalchol %96) Dis 1 ad/hektar
Kırmızı renkli yapışkan tuzak (%96 Etil alkol+%1 toulen) 1 ad/ha tuz.

önerilen makale: FINDIK DAL KANSERİ

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.

Yorumlar (0)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir