İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bahçe Bitkileri
  3. Çilek Yetiştiriciliği

Çilek Yetiştiriciliği

manav-cilek-kg-705717001553093729

Çilek, içerisinde bulundurduğu A, C, B6 ve B12 vitaminleri sayesinde çok güçlü bir antioksidan özelliğine sahiptir. Bunun yanında kalsiyum, demir, fosfor, potasyum, selenyum, sodyum, manganez, magnezyum ve bir çok besin bileşenini içeren çilek sağlık açısından oldukça faydalıdır. Bu yazımızda sizlere çilek yetiştiriciliği konusunu anlatmaya çalıştık . . .

Çilek taze olarak tüketilmesi yanında, dondurularak ya da kurutularak daha sonra kullanım için saklanabilir. Gıda sanayinde tatlı, pasta vb çok farklı gıda formülasyonlarında kullanılan çilek reçel ve marmelat üretiminde en çok tercih edilen meyvelerdendir.

Çiçek Mermalatı
Çilek Kurusu

Ekolojik istekleri

Çilek yetiştiriciliği yapılırken -100C sıcaklığa kadar dayanabilmektedir. Yaz sıcaklığı ise 400C ye kadar dayanabilir. Bunun yanı sıra orta Alaska da kışın sıcaklığın -510C’ye düştüğü yerlerde, 460C sıcaklığa ulaşan Kaliforniya bölgesinde doğal yabani türlerin yetiştirildiği görülmektedir.

çilek sıcaklık isteği
kar altında çilek fidesi

Toprak hazırlığı

Çilek yetiştiriciliği yapmak için düşünülen araziyi belirlerken, mümkünse önceden çilek yetiştiriciliği yapılmamış topraklar, alanlar seçilmelidir. Çilek yetiştiriciliğinde hastalık ve zararlı oldukça fazla olduğu için önceden çilek yetiştiriciliği yapılan topraklarda gerekli önlemler alınmadan tekrar çilek yetiştiriciliği yapmak büyük zararları göze almaktır. Daha önceden çilek yetiştiriciliği yapılmayan topraklarda ise toprak dezenfeksiyonuna kesinlikle ihtiyaç vardır. Bu dezenfeksiyon işlemi mümkünse solarizasyonla yapılmalıdır.

solarizasyon işlemi

Çilek yetiştiriciliği yapılacak toprak hazırlığı yapılırken derince sürüm yapılmalıdır. Bu sürüm işlemi yapılırken hayvan gübresi ile toprak zenginleştirilmelidir. Dekara 2-4 ton hayvan gübresi ya da dekara 1-2 ton tavuk gübresi verilmesi gerekir. Hayvan gübreleri kesinlikle yanmış olmalıdır. Kimyasal gübre olarak da toprağa amonyum sülfat ya da üre gübresi verilebilir. Bunlar da dekara ortalama 10 kg kullanılmalıdır. Ancak en doğru sonucu toprak analizi belirler. Toprak analizi yaptırıp eksikler giderilmelidir.

kimyasal gübre uygulaması

Solarizasyon; özellikle yaz aylarında, havanın sıcak olduğu dönemlerde boş toprağın iyice sulanıp sürülmesi ve üzerinin plastikle kapatılıp sıcaklığın yükseltilmesi işlemine denir. Bu işlem için 0.020-0.050mm kalınlıktaki poly etilen plastikler kullanılır. Plastiğin altında kalan kısmın ısınması sonucu oluşan buhar ile toprak temizliği yapılmaktadır. Bu işlem için yaklaşık 1 aylık süre yeterlidir.

Fumigasyon; buhar işlemine kimyasal katılarak yapılan işlemlerdir. Uygulanan kimyasallar önerilen dozdan fazla kullanılmamalıdır. Fazlası çevre ve insan sağlığı açısından zararlıdır.

Bu işlemlerden herhangi birisi yapıldıktan sonra toprak 3 hafta dinlendirilmelidir. 3 haftalık bekleme süresi geçtikten sonra dikim yerleri hazırlanır. Çilek yetiştiriciliğinde önemli bir konu ise kültürel işlemlerdir. Kültürel işlemlerin azalması için malç kullanılmalıdır.

Malçlama

Ticari olarak çilek yetiştiriciliğinde malçlama temel uygulamadır. Malçlama; ürünün erkenciliğini, kalitesini, ve miktarını arttırmak üzere toprak yüzeyinin organik veya inorganik malzemeler ile çürütülmesi işlemidir. Çilek yetiştiriciliğinde 2 çeşit malç yoğun olarak kullanılır. Bunlar saman ve plastiktir.

saman malç
plastik malç
saman malç

Malç olarak saman kullanılan yerlerde bikinin soğuktan korunmasını sağlar. Saman malçlamanın gerektirdiği bütün özelliklerini de sağlar. Malç olarak saman kullanımlarda maliyetli ve zaman alıcı olmaktadır.

Plastik malç olarak daha çok siyah plastikler kullanılmaktadır. Plastiğin kalınlığına ve kalitesine göre dayanıklılık artmaktadır.

Malç uygulamanın faydaları

  • Yabancı otların gelişmesini engeller,
  • Meyve ile toprak temasını engeller,
  • Toprakta oluşan hastalıkların yaprak ve meyvelere zararı olmaz,
  • Erkencilik sağlar,
  • Susuzluğa geçici çözümdür,
  • Bitkiler kış soğuklarında ve ilkbahar erken soğuklarından daha az zarar görür.

Dikim sistemleri

Dikim sistemlerine karar verirken ekolojik faktörler ve fidenin bulunurluğu maliyeti çeşitli faktörler etkili olmaktadır.

çilekte dikim

Çilek fidelerinin dikilmesi yetiştiricilikte oldukça önemlidir. Dikilen fidelerin dikimi yapılırken ne derin ne de yüzlek olmalıdır. Dikim esnasında kökler açıkta kalmamalıdır ve ana taç toprağın altında kalmamalıdır. Dikim yaparken toprak hastalıkları dikkate alınmalı ve dikim işlemi dikkat alınmalıdır. Dikim yapılırken işleri kolaylaştıracak alet ekipmanlar kullanılmalıdır. Dikim şekilleri şu şekilde sıralanır; tahta üzerine tek sıralı kapama dikim, tahta üzerine tek sıralı şerit dikim, tahta üzerine çok sıralı dikim.

  • Tahta üzerine tek sıralı kapama sistem

Ana bitkilerden oluşan kol bitkilerinin tahta üzerine kapanmasına izin veren dikim sistemidir. Bu sistem 30-45cm genişliğinde 25-30cm yüksekliğinde tahta üzerine dikim yapılır. Tahta genişliği 100-110cm ve tahta araları 120cm kadar geniş olabilir. Çilek fideleri tahta üzerine 45-60cm aralıklarla dikilir. Bu şekil dikimlerde 3-4 yıl ürün alma imkanı sağlar. Böylece birim alana daha fazla bitki dikilebilir. Bu dikimde dekarda 2 ile 5 ton ürün alınabilir.

tahta üzerine tek sıra dikim
  • Tahta üzerine tek sıralı şerit sistemi

Tahta üzerine tek sıra halinde dikilen bitkilerden meydana gelir. Yaygın olarak kullanılan dikim sistemi değildir. Tahtalar arası ortalama 90 cm aralık bırakılır. Fide dikim aralığı 7,5-30 cm aralığında değişiklik gösterir. Fideler sık dikim ile dikilir. Kol oluşumuna kesinlikle müsaade verilmez. Oluşan kollar hemen kesim yapılır. Bu dikim de meyve kalitesi ve verimi istenilen ölçüde değildir hastalık ve zararlı oluşumu fazladır.

  • Tahta üzerine çok sıralı sistem

Bu dikim sisteminde tahta üzerine 2,3 ve hatta 4’lü sıralar halinde dikim yapılır. Genelde bu tip dikimler tek yıllık yetiştiricilik yapılacak arazilerde iyi sonuçlar verir. Bitki dikildikten 1 yıl sonra ürün verir. Ve aynı tahta üzerinde en fazla 3-4 yıl ard arda üretim yapılır.

Dikilecek fidelerin özellikleri;

Taze kol fidesi

Bitki gelişimi yavaştır. Bu gelişimi tamamlamak için uzun süreye ihtiyaç vardır. Kardeşlenme az olur. Çiçek ve meyve sayısı az olur bu sebeple verim düzeyi düşük kalır. Oluşan meyveler genelde küçük olur. Daha zayıf geliştiği için hastalık ve zararlılara karşı hassastırlar. Kış zararlarından daha çok etkilenirler. Yetiştirme süreleri uzun olması nedeni ile yetiştirme süresi ve dikim sonrası bakımları zorunlu olmasından dolayı masraf yükseltir. Bunun yanı sıra fide maliyeti düşüktür. Fideler kış, ilkbahar, sonbahar dikimleri olur. Toprağa tutmaları sıkıntı oluşturmaz. Sulama yeterlidir. Ana ürün almak için 13-18 aylık bir süreye ihtiyaç vardır. Sonuç olarak kârlılık düşüktür.

taze kol fidesi

Frigo fide

Kısa süre içerisinde çok hızlı bir gelişme gösterir. Dikimden 5-8 aylık bir süre sonunda ana ürün alınır. Kardeşlenme çiçek ve meyve sayısı artar. Verim düzeyi taze kol fidesine göre 2 ile 4 kat daha fazla olur. Hastalık ve zararlılara daha dayanıklıdır. Kışa daha da hazırlıklı olur. Meyveleri belirgin şekilde iri ve gösterişlidir. Bu nedenle albenisi yüksektir. Fide tutumu zor olduğundan düzenli bir sulama sistemi kurulmalıdır. Fide maliyeti diğer fideye göre 3-5 kat daha fazladır. Toplam maliyet diğer fideye göre daha fazla olduğu görülmektedir. Lakin sene sonunda meyve verimliliği ve kalitesi göz önüne alınırsa frigo fide kullanımı daha kârlıdır.

frigo fide

önerilen makale: Seracılık ve Sera Tipleri

 

 

 

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Yorum Yap

Bu yazının yorum fonksiyonları kapatılmıştır.

Yorumlar (0)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir